آذر ۸, ۱۴۰۴
بیماری هیستری (اختلال تبدیلی) چیست؟ بررسی علائم، تشخیص و درمان
بیماری هیستری یا اختلال تبدیلی (Conversion Disorder) یکی از اختلالات روانشناختی است که میتواند با علائم جسمی مانند بیحسی، فلج، لرزش، اختلال در گفتار و حتی تشنجهای کاذب ظاهر شود. این علائم در بسیاری از موارد ناشی از تعارضات و فشارهای روانی هستند و بدون وجود علت جسمی مشخص بروز میکنند.
شناخت علائم هیستری و مراجعه به روانشناس یا درمانگر متخصص، نقش مهمی در تشخیص و درمان این اختلال دارد. در این مقاله به بررسی علائم، علل، شیوع و روشهای درمان اختلال تبدیلی میپردازیم.
بیماری هیستری Hysteria چیست؟ یک اختلال تبدیلی که قدیمها هیستری نامیده میشد، یک اختلال نسبتا شایع روانپزشکی است که بازتابی از تعارضات ناخودآگاه بوده و در عین حال که وجود یک اختلال طبی دیگر را به ذهن میآورد، ناشی از عوامل روانشناختی است.
حدود یکسوم مردم دنیا در طول عمر دچار بعضی از علایم اختلال تبدیلی میشوند ولی لزوما بیمار هیستریک نیستند. حدود ۵ تا ۱۵ درصد مشاورههای روانپزشکی در بیمارستانهای عمومی را شامل میشود. زنان حداقل دو برابر و گاهی تا ۱۰ برابر مردان مبتلا میشوند و علایمی که نشان میدهند سمت چپ بیشتر از سمت راست بدن است. این اختلال در تمام سنین یعنی از کودکی تا کهنسالی دیده میشود ولی شروع آن قبل از ۱۰ سالگی و پس از ۳۵ سالگی نادر است.
همچنین هیستری در افراد کمسواد و طبقات اقتصادی پایین و روستاییان و همچنین افراد نظامی که موقعیتهای جنگی را تجربه کردهاند بیشتر دیده میشود. این بیماری در افراد خانواده بیماران مبتلا بیشتر دیده میشود که تا حدودی ناشی از یادگیری فرزندان از والدین است.
اختلالات جسمی و خصوصا بیماریهای عصبی شیوع قابل ملاحظهای در میان این مبتلایان دارند و از میان اختلالات روانپزشکی، افسردگی و اختلالات اضطرابی، با اختلال تبدیلی در زنان ارتباط دارند. اختلالات شخصیت نیز به کرات همراه با اختلال تبدیلی مشاهده میشوند، خصوصا اختلال شخصیت نمایشگر در زنان و اختلال شخصیت ضداجتماعی در مردان.
اختلال تبدیلی در اثر واپس زدن تعارضات ناخودآگاه و تبدیل اضطراب به یک علامت جسمی ایجاد میشود. علایم این اختلال بیمار را قادر میسازد به دیگران چنین القا کند که وی نیاز به توجه ویژه و درمان به خصوص دارد و همچنین یک ابزار غیرکلامی برای کنترلکردن یا بازیدادن دیگران میباشد. با تصویربرداری از مغز، مشخص شده است که در این بیماران، متابولیسم نیمکره غالب کاهش و متابولیسم نمیکره غیر غالب افزایش مییابد.
می توانید شخصیت هیستریونیک (نمایشی) را مطالعه کنید.
این اختلال زمانی تشخیص داده میشود که درمانگر، ارتباطی ضروری و اساسی بین علت علایم عصبی و عوامل روانشناختی پیدا کند و این نشانهها نباید نتیجه تمارض و یا اختلال ساختگی (که در آن فرد علایم یک بیماری را آگاهانه تقلید میکند) باشند. در اختلال تبدیلی، بیحسی و مورمور شدن در اندامها، کری، کوری، حرفنزدن و فلج عمومی بدن دیده میشود.
علایم حرکتی نیز شامل حرکات غیرطبیعی، اختلال در راه رفتن، ضعف عمومی، فلج، لرزش تیک و حرکات پرتابی میباشد. تشنجهای کاذب علامت دیگری در هیستری است و تفکیک آنها از تشنجهای واقعی گاهی سخت است.
بیمار مبتلا به هیستری با کنارزدن تعارضهای درونی و همچنین جلبتوجه دیگران به منافع خود میرسد و همین موضوع موجب تکرار این رفتار میشود. علایم ایجاد شده مدت کوتاهی طول میکشند و معمولا خود به خود برطرف میشوند. رواندرمانی حمایتی، درمان را تسهیل میکند. مهمترین ویژگی درمان، برقراری ارتباط درمانگر با بیمار است. نباید به بیمار گفت که تو مشکلی نداری و یا اینکه علایم خیالی هستند زیرا بیماری وی شدیدتر میشود. میتوان از داروهای ضداضطراب و همچنین آرامسازی عضلانی (ریلاکسیشن) استفاده کرد.
سوالات متداول
۱. آیا بیماری هیستری (اختلال تبدیلی) قابل درمان است؟
بله، اختلال تبدیلی با تشخیص صحیح و استفاده از روشهایی مانند رواندرمانی، مدیریت اضطراب و در برخی موارد دارودرمانی قابل کنترل و درمان است.
۲. علائم بیماری هیستری چیست؟
علائم این اختلال میتواند شامل بیحسی، لرزش، ضعف عضلانی، فلج موقت، تشنجهای کاذب، اختلال در گفتار و مشکلات حرکتی باشد.
۳. تفاوت هیستری و اختلال تبدیلی چیست؟
امروزه در روانپزشکی از اصطلاح «اختلال تبدیلی» (Conversion Disorder) استفاده میشود و واژه «هیستری» اصطلاح قدیمیتری برای توصیف این اختلال است.
۴. آیا استرس و اضطراب باعث ایجاد اختلال تبدیلی میشود؟
در بسیاری از موارد، استرس، اضطراب و تعارضات روانی میتوانند در بروز علائم اختلال تبدیلی نقش مهمی داشته باشند.
۵. چه زمانی باید برای درمان هیستری به روانشناس مراجعه کرد؟
اگر علائم جسمی بدون علت مشخص پزشکی بهصورت مکرر ایجاد شوند یا بر زندگی روزمره تأثیر بگذارند، بهتر است برای بررسی و درمان به روانشناس یا رواندرمانگر مراجعه کنید.
مشاوره برای اختلال هیستری و اضطراب
تشخیص و درمان اختلال تبدیلی نیازمند بررسی دقیق علائم و شرایط هر فرد است. اگر شما یا یکی از نزدیکانتان با علائم هیستری یا اختلال تبدیلی مواجه هستید، میتوانید از خدمات تخصصی صفحه روانشناس رشت استفاده کنید و برای هماهنگی جلسات، از طریق صفحه تعیین وقت مشاوره اقدام نمایید.
