آذر ۱۱, ۱۴۰۴
اختلال شخصیت اجتنابی چیست؟ علائم، علت و روشهای درمان
افرادی که اختلال شخصیت اجتنابی دارند معمولا تمایل دارند که با دیگران ارتباط برقرار کنند اما احساس بیکفایتی میکنند و نسبت به ارزیابی منفی دیگران بسیار حساس هستند و می ترسند که از جانب دیگران طرد شوند. همین احساسها باعث میشود تا شروع ارتباط با دیگران و حفظ این ارتباط برای آنها دشوار گردد.
این افراد روابط اجتماعی محدودی دارند، از تعاملات اجتماعی اجتناب کرده و از دیگران کنارهگیری میکنند. حدود ۰/۵ تا ۱ درصد از افراد جامعه دچار اختلال شخصیت اجتنابی هستند. ویژگی اصلی شخصیت اجتنابی دوریگزیدن از مردم، تجربههای جدید و حتی تجربههای قبلی است.
این اختلال غالبا ترکیبی است از یک ابراز ترس احمقانه با یک میل شدید برای مورد پذیرش و محبت واقع شدن. افراد مبتلا به این اختلال تمایل زیادی برای روابط اجتماعی یا فعالیت جدید دارند، اما ممکن است به دلیل ترس از عدم قبول و مورد پذیرش واقعشدن، بیمیلی خاصی برای روابط اجتماعی نشان دهند، مگر آنکه تضمینی قوی برای پذیرفتهشدن بدون انتقاد بدست بیاورند.
آنها معمولا خجالتی و بسیار کم رو به نظر میرسند. آنها ممکن است اظهار نظرهای ساده و بی منظور را به عنوان تمسخر و استهزا نسبت به خود تعبیر کنند. افراد مبتلا به این اختلال ممکن است از ناتوانی خود در برقراری رابطهی صمیمی با دیگران احساس ترس و ناراحتی کنند.
این موضوع عزت نفس پایین، باعث میشود تا آن ها نسبت به سرزنش، انتقاد و تحقیر از طرف دیگران حساس شوند، و این دور باطل یعنی ترس از طرد و عدم پذیرش باعث میشود دوری و کنارهگیری آنها از دیگران همواره ادامه مییابد. در نتیجه این اختلال روابط اجتماعی فرد را محدود میسازد و ممکن است بر عملکردهای شغلی و اجتماعی وی، به ویژه در مواردی که مستلزم داد و ستد اجتماعی با دیگران است، تاثیر بگذارد. گرچه به نظر میرسد که این افراد از نظر روانی با افراد مبتلا به اضطراب اجتماعی شباهت بسیار داشته باشند ولی افراد مبتلا به شخصیت اجتنابی به دلیل احساس اضطراب شدید در تمامی موقعیت های اجتماعی و هم چنین ناتوانی در مهارتهای اجتماعی، از مبتلایان به اضطراب اجتماعی متمایز میشوند.
ویژگیهای افراد دارای شخصیت اجتنابی:
• از فعالیتهای شغلیای که مستلزم تماس بین فردی چشمگیری باشد، به دلیل ترس از خردهگیری و انتقاد و تاییدنشدن یا طردشدن اجتناب میکنند.
• خواستار رابطه و برخورد با افراد نیستند، مگر با برخی از کسانی که دوستشان دارد.
• در روابط صمیمانهشان هم از ترس تمسخر یا استهزا شدن خوددار و حساب شده رفتار می کنند.
• دائم ذهنشان به این مسئله مشغول است که مبادا در موقعیتهای اجتماعی دیگران بر آنها خرده بگیرند یا از جانب آنها طرد شوند.
• به دلیل احساس بیکفایتی، در موقعیتهای بین فردی جدید مهارشده رفتار میکنند.
• خود را از نظر اجتماعی بیعرضه، از نظر فردی بیجاذبه یا نزد دیگران حقیر میدانند.
• به طرز نامعمول از خطرکردن شخصی یا درگیرشدن در هر فعالیت جدیدی اکراه دارند، به این دلیل که ممکن است در این موقعیتها خجالتزده یا دستپاچه بشوند.
دلایل ایجاد اختلالات شخصیت:
شخصیت یک فرد، ترکیبی از افکار و احساسات و رفتارهای او است که این ترکیب برای هر فرد منحصر به فرد است. شخصیت، همان طرز دیدگاه و فهم و ارتباط با محیط خارج و ارتباط با دیگران است. شخصیت یک فرد در طول دوران کودکی شکل میگیرد و ۲ عامل مهم در شکلگیری شخصیت نقش دارند.
۱- عوامل ژنتیکی: بسیاری از صفات شخصیتی به صورت ژنتیکی از پدر و مادر به شخص می رسند. به این صفات سرشت هم می گویند.
۲- عوامل محیطی: این فاکتور مربوط به محیطی است که شخص در آن رشد میکند و اتفاقاتی که اطرافش میافتند.
تفاوت شخصیت اجتنابی و اضطراب اجتماعی
| شخصیت اجتنابی | اضطراب اجتماعی |
|---|---|
| بخشی از شخصیت فرد است | یک اختلال اضطرابی است |
| در اکثر روابط دیده میشود | در موقعیتهای خاص بیشتر بروز میکند |
| از کودکی یا نوجوانی شروع میشود | ممکن است در هر سنی ایجاد شود |
درمان اختلال شخصیت اجتنابی
- رواندرمانی
- CBT
- آموزش مهارتهای اجتماعی
- افزایش عزت نفس
- دارودرمانی در صورت وجود اضطراب و افسردگی
آیا شخصیت اجتنابی قابل درمان است؟
بسیاری از افراد مبتلا به اختلال شخصیت اجتنابی با دریافت رواندرمانی مناسب میتوانند روابط اجتماعی بهتری برقرار کنند و کیفیت زندگی خود را افزایش دهند. درمان این اختلال معمولاً زمانبر است، اما با استمرار در جلسات درمانی، بسیاری از علائم آن قابل کنترل و بهبود هستند.
۱. اختلال شخصیت اجتنابی چیست؟
اختلال شخصیت اجتنابی نوعی اختلال شخصیت است که با ترس شدید از انتقاد، طرد شدن و احساس بیکفایتی همراه است و باعث میشود فرد از روابط اجتماعی و موقعیتهای جدید دوری کند.
۲. علائم اختلال شخصیت اجتنابی چیست؟
از مهمترین علائم این اختلال میتوان به خجالتی بودن شدید، ترس از انتقاد، عزت نفس پایین، اجتناب از روابط اجتماعی و حساسیت زیاد نسبت به نظر دیگران اشاره کرد.
۳. تفاوت اختلال شخصیت اجتنابی و اضطراب اجتماعی چیست؟
هر دو اختلال شباهتهایی دارند، اما افراد مبتلا به شخصیت اجتنابی معمولاً در اکثر موقعیتهای اجتماعی دچار اضطراب و احساس بیکفایتی هستند و این الگو بخش ثابتی از شخصیت آنها محسوب میشود.
۴. علت ایجاد اختلال شخصیت اجتنابی چیست؟
عوامل ژنتیکی، ویژگیهای سرشتی و تجربیات دوران کودکی و محیط رشد فرد میتوانند در شکلگیری این اختلال نقش داشته باشند.
۵. آیا اختلال شخصیت اجتنابی قابل درمان است؟
بله، رواندرمانی، بهویژه درمان شناختی-رفتاری (CBT) و آموزش مهارتهای اجتماعی، میتواند به بهبود علائم و افزایش کیفیت زندگی افراد مبتلا کمک کند.
۶. چه زمانی باید به روانشناس مراجعه کرد؟
اگر ترس از طرد شدن و اجتناب از روابط اجتماعی باعث اختلال در زندگی شخصی، تحصیلی یا شغلی شده باشد، مراجعه به روانشناس توصیه میشود.
اگر احساس میکنید ترس از قضاوت دیگران، خجالت شدید یا اجتناب از روابط اجتماعی بر زندگی شما تأثیر گذاشته است، میتوانید از خدمات روانشناس رشت استفاده کنید. همچنین برای رزرو جلسات حضوری یا تلفنی از طریق صفحه تعیین وقت مشاوره اقدام نمایید.
