رفتن به محتوای اصلی 
آذر ۲۰, ۱۳۹۶
شناخت علائم سوگ
از دست دادن عزیزان یکی از شایعترین علت‌های غم و رنج است. سوگ فقط احساس غم نیست؛ روی بدن، فکر و رفتار هم اثر می‌گذارد. شناخت علائم سوگ کمک می‌کند بدانیم چه واکنش‌هایی طبیعی است و چه زمانی به کمک نیاز داریم.
یکی از شایعترین عوامل مسبب غمگینی و رنج، سوگ و مصیبت است. اگر شما سوگوار از دست‌دادن عزیزتان هستید، به شدّت احساس غمگینی و اندوه می‌کنید اگر این احساس شدید غم و اندوه و ناتوانی در خوردن و خوابیدن یا نداشتن تمرکز، بیش از سه ماه باقی بماند، سوگواری شما در حال تبدیل شدن به افسردگی است.
زنان به علت عمر طولانی‌تر در مقایسه با شوهرانشان، بیشتر واکنش سوگ را تجربه می‌کنند. ۱۰% مردمی که برای از دست دادن عزیزی رنج می‌برند احتیاج به درمان ضدافسردگی پیدا می‌کنند. امّا احتمال افسردگی بعد از چنین فقدانی در بعضی افراد بیشتر است. مانند آن‌هایی که سابقه افسردگی دارند، آن‌هایی که پیوند چندین ساله‌شان را به دلایلی از دست داده‌اند و یا افرادی که گسست یک رابطه و شکستی عاطفی را تجربه می‌کنند بی‌آنکه علتش را بدانند. چنین مواردی همراه احساس تلخ گناه و تقصیر است.
وقتی افسردگی با سوگواری آغاز می‌شود احساس بی‌ارزشی و بی‌کفایتی نیز به غم از دست دادن اضافه می‌شود.
مهم است به خاطر داشته باشید که احساس سوگواری می‌تواند برای از دست دادن کسی باشد که هنوز زنده است. وقتی یک پیوند یا دوستی پایان می‌پذیرد، احساس سوگواری شما در ارتباط با از دست دادن آن پیوند چیزی شبیه تجربۀ مرگ یک عزیز است.
برای بسیاری از مردم تجربۀ از دست‌دادن یک حیوان دست‌آموز نیز می‌تواند احساس عمیقی از سوگ ایجاد کند اما به خاطر معذّب بودن و شرم از این احساس به یک حیوان خانگی، بسیاری از ما از بیان یا پذیرش واکنش سوگمان در این موارد پرهیز می‌کنیم.
اما حیوانات دست‌آموز نیز می توانند شریک و همراهی واقعی باشند که علاقه‌ای بدون قید و شرط به ما می‌دهند. آنها می‌توانند مانند رگهایی باشند برای تخلیه بسیاری از هیجانات. هیجاناتی که شاید در روابط انسانی هرگز موفق به رهایی از آنها نشویم.
در بعضی شرایط احتمال تبدیل واکنش سوگ به افسردگی بیشتر است مانند:
زمانی که واکنش سوگ شما بیش از سه ماه طول بکشد.
اگر احساس کنید دوست دارید بمیرید یا خودکشی کنید.
اگر اوهام و خیالات را تجربه کنید (برای مثال کسی را که عاشقش بوده اید و اکنون مرده است، در خیال خود ببینید یا معتقد باشید که او هنوز زنده است).
وقتی برای بیش از یک ماه، هر روز احساس افسردگی کنید.
وقتی مراقب خود نباشید. برای مثال غذا نخورید، استحمام نکنید و نسبت به سلامتی خود بی‌تفاوت شوید.
علائم سوگ طبیعی
علائم عاطفی
- غم و اندوه عمیق، گریه
- دلتنگی و حسرت
- خشم، احساس گناه یا بی‌عدالتی
- اضطراب و ترس از آینده
- بی‌حسی عاطفی در روزهای اول
علائم جسمی
- خستگی و کم‌انرژی بودن
- بیخوابی یا پرخوابی
- تغییر اشتها
- احساس فشار در قفسه سینه یا گلو
- ضعف سیستم ایمنی
علائم فکری و رفتاری
- اشتغال ذهنی با متوفی
- مشکل در تمرکز
- کنارهگیری از دیگران
- جست‌وجوی متوفی یا احساس حضور او
- اجتناب از یادآورها یا برعکس، نگه داشتن همه وسایل او
چه زمانی سوگ نیاز به کمک تخصصی دارد؟
- وقتی غم شدید ماهها بعد هم کم نشده
- وقتی زندگی روزمره، کار و روابط مختل شده
- وقتی احساس گناه یا خشم شدید و مداوم است
- وقتی افکار مرگ یا پیوستن به متوفی وجود دارد
اگر افکار آسیب به خود یا خودکشی دارید، همین حالا با یک فرد مورد اعتماد صحبت کنید یا با خط مشاوره بهزیستی (۱۴۸۰) یا اورژانس اجتماعی (۱۲۳) تماس بگیرید.
برای مطالعه بیشتر، مقاله‌های مراحل پذیرش مرگ عزیزان، افسردگی بعد از مرگ عزیزان و مراحل سوگ در کودکان را بخوانید.
سوگ پیش‌بینی‌شده
گاهی سوگ قبل از مرگ شروع می‌شود؛ مثلاً وقتی عزیزی به بیماری لاعلاج مبتلاست. به این حالت «سوگ پیش‌بینی‌شده» می‌گویند. خانواده ممکن است غم، اضطراب، احساس گناه و حتی آرزوی پایان رنج بیمار را تجربه کنند. این احساسات طبیعی‌اند و پذیرش آنها، به آمادگی برای فقدان کمک می‌کند.
تفاوت‌های فردی در سوگ
هیچ «راه درستی» برای سوگواری وجود ندارد. برخی افراد بیشتر گریه می‌کنند و درباره احساساتشان حرف می‌زنند، برخی دیگر با فعالیت و کار کردن با سوگ کنار می‌آیند. مردان و زنان، و فرهنگ‌های مختلف هم شیوه‌های متفاوتی دارند. مهم این است که اعضای خانواده به شیوه سوگواری یکدیگر احترام بگذارند و یکدیگر را به‌خاطر «کم یا زیاد غمگین بودن» قضاوت نکنند.
- مناسبت‌ها و سالگردها را برای خود سبک‌تر برنامه‌ریزی کنید
- آیین‌های یادبود معنادار برای خود بسازید
- در تصمیم‌های مالی و زندگی بزرگ عجله نکنید
- در صورت نیاز از گروه‌های حمایتی سوگ کمک بگیرید
مقالات مرتبط
پرسش‌های متداول
علائم سوگ چیست؟ غم و گریه، دلتنگی، خشم و احساس گناه، خستگی، بیخوابی، تغییر اشتها، مشکل در تمرکز، اشتغال ذهنی با متوفی و کنارهگیری از دیگران.
آیا علائم جسمی در سوگ طبیعی است؟ بله. خستگی، بیخوابی، تغییر اشتها و احساس فشار در قفسه سینه از واکنشهای جسمی رایج سوگ هستند.
سوگ چقدر طول میکشد؟ زمان ثابتی ندارد؛ معمولاً شدیدترین درد در ماههای اول است و طی یک تا دو سال کاهش مییابد.
چه زمانی سوگ نیاز به درمان دارد؟ وقتی غم ماهها بعد کم نشده، زندگی مختل شده، احساس گناه شدید دارید یا افکار مرگ به سراغتان میآید.
اگر با سوگ و فقدان درگیر هستید، صفحه درمان سوگ در رشت را ببینید.
برای هماهنگی جلسات حضوری یا تلفنی، از صفحه تعیین وقت مشاوره اقدام کنید.
