رفتن به محتوای اصلی 
مهر ۲۸, ۱۳۹۹
روابط بین افراد از نظر سالیوان
آیا شخصیت ما چیزی مستقل از دیگران است، یا در رابطه با آن‌ها شکل میگیرد؟ نظریه بین فردی سالیوان پاسخ روشنی دارد: از نظر هری استک سالیوان، شخصیت را فقط در قالب روابط میان افراد می‌توان شناخت. در این مقاله دیدگاه او درباره روابط بین افراد و مفاهیم کلیدی نظریه‌اش را بررسی می‌کنیم.
اهمیت روابط بین افراد از نظر سالیوان
در زمان‌های گذشته اهمیت روابط بین انسان‌ها در نظر گرفته نمی‌شد؛ اما باگذشت زمان این ارتباطات میان فردی بود که نظر صاحب‌نظران و متخصصان روانی، را به خود جلب کرد. چراکه تا حدی این مسئله پذیرفته‌شده که مشکلات و بیماری‌های روانی تا حد زیادی ناشی از اختلال در روابط فرد با دنیای پیرامون خود است.
در اینجا یک دور باطل شکل میگیرد و آن‌هم به این صورت که از یک‌سو خرابی حلقه‌های ارتباطی محیط با فرد، سبب ایجاد اختلال روانی می‌شود و از طرفی دیگر این اختلالات روانی مانع از برقراری ارتباط مؤثر فرد با دنیای پیرامون خود خواهد شد. و این دور باطل به گسترش بیماری منجر می‌شود. بنابراین حتی در مواردی که به نظر می‌رسد بیماری یک فرد جنبه کاملاً سرشتی دارد اما بازهم می‌توان نشان داد جامعه و گروهی که فرد در بین آن‌ها زندگی می‌کند مرکز ناراحتی و اختلال است.
سالیوان معتقد است که هر انسانی یک جزء از یک شبکه ارتباطی است و علت اختلال در رفتارش را باید در این شبکه ارتباطی پیدا کرد. به‌عنوان‌مثال، دختری که نظر بد نسبت به مردان دارد و معتقد است مردان جز به ارضای جنسی خود به چیز دیگر فکر نمی‌کنند و از این تفکرات خود رنج می‌برد، به دلیل مشکلات شخصیتی خود به‌گونه‌ای عمل می‌کند که نشان‌دهنده بی‌بندوباری‌های جنسی است و لذا باز هم مردانی به‌طرف او کشیده خواهند شد که هدفشان صرفاً ارضای غریزه جنسی است. و بدین ترتیب بازهم نظر بد او نسبت به مردان تقویت می‌شود.
پیشنهاد می کنم بخش های شخصیت از نظر سالیوان را نیز مطالعه کنید.
سالیوان در تلاش‌های خود سعی کرده که دانش روان‌پزشکی را در زمینه بررسی هر چه بیشتر روابط میان انسان‌ها استفاده کند تا آنجا که ممکن است روانشناسی مرضی و روانشانی اجتماعی را به هم نزدیک کند.
به عقیده «شانول» و «ویور» ارتباط به کلیه راه‌ها و فنونی گفته می‌شود که به وسیله آن یک فرد طرف مقابل خود را تحت تأثیر قرار می‌دهد. قسمت اعظم روابط کودک با والدین و اطرافیان خود غیرکلامی است. سالیوان اعتقاد دارد که پایه و اساس شخصیت انسان به وسیله نیروهای فردی و اجتماعی گزارده می‌شود و بنابراین در شکلگیری و تداوم شخصیت ارتباط افراد با یکدیگر حرف اول را می‌زند.
به نظر سالیوان شخصیت انسان یک پدیده‌ای است که نمی‌توان آن را از وضعیت و ارتباطات میان افراد جدا کرد بنابراین تنها، موضوعی را که ما می‌توانیم در قالب شخصیت مشاهده و بررسی کنیم روابط میان افراد است. بنابراین در شناخت شخصیت بشر ما نمی‌توانیم از فرد انسان سخنی بگوییم. چرا که فرد بدون ارتباطات خود با سایر افراد، اصولاً موجودیتی ندارد.
مفاهیم کلیدی نظریه بین فردی سالیوان
۱. پویاییها (Dynamisms)
الگوهای پایدار رفتار و انرژی که در روابط ما تکرار می‌شوند؛ مثل الگوی صمیمیت، الگوی ترس یا الگوی خشم. مهم‌ترین پویایی از نظر سالیوان «نظام خود» است که از ما در برابر اضطراب محافظت می‌کند.
۲. تجسمها یا تصویرها (Personifications)
تصویرهای ذهنی که از خودمان و دیگران می‌سازیم؛ مثل تصویر «مادر خوب» یا «مادر بد». این تصویرها در کودکی شکل می‌گیرند و بعدها روی نگاه ما به افراد جدید اثر می‌گذارند.
۳. سطوح تجربه
- تجربه ابتدایی (پروتاکسیک): تجربه‌های پراکنده و بی‌ارتباط نوزاد
- تجربه ناهماهنگ (پاراتاکسیک): برقراری ارتباط‌های نادرست بین رویدادها؛ مثل باورهای خرافی
- تجربه هماهنگ (سینتاکسیک): تجربه منطقی و قابل انتقال با زبان مشترک
کاربرد نظریه سالیوان در رواندرمانی
دیدگاه سالیوان پایه‌گذار رویکردهای بین فردی در رواندرمانی شد؛ از جمله رواندرمانی بین فردی (IPT) که امروزه یکی از روش‌های مؤثر درمان افسردگی است. در این رویکرد، تمرکز بر بهبود روابط فعلی فرد، حل تعارض‌ها و سازگاری با تغییر نقش‌هاست. همچنین سالیوان باور داشت درمانگر یک «مشاهده‌گر مشارکت‌کننده» است و خود رابطه درمانی ابزار تغییر است.
برای آشنایی با مراحل رشد و سه «من» در این نظریه، مقاله مراحل رشد در نظریه شخصیت سالیوان را بخوانید. مقاله زندگی مسالمت‌آمیز در کنار هم نیز نمونه‌ای کاربردی از اهمیت روابط بین فردی است.
مقالات مرتبط
- نظریه آلفرد آدلر به شخصیت سالم
- در نظریه اریک برن کدام وضعیت روانی را دارید؟
- چگونگی شکلگیری تله‌های زندگی
- مفاهیم گوناگون از شخصیت سالم
پرسش‌های متداول
نظریه بین فردی سالیوان چیست؟ نظریهای است که میگوید شخصیت در بستر روابط با دیگران شکل میگیرد و فقط از طریق مطالعه روابط میان افراد قابل شناخت است.
از نظر سالیوان اختلال روانی از کجا می‌آید؟ از اختلال در روابط فرد با محیط. روابط معیوب باعث اختلال روانی می‌شود و اختلال روانی هم مانع ارتباط مؤثر می‌شود و یک دور باطل شکل میگیرد.
مفاهیم اصلی نظریه سالیوان کداماند؟ پویاییها (بهویژه نظام خود)، تجسمها یا تصویرهای ذهنی از خود و دیگران، و سه سطح تجربه پروتاکسیک، پاراتاکسیک و سینتاکسیک.
نظریه سالیوان چه کاربردی در درمان دارد؟ پایه رواندرمانیهای بین فردی است؛ از جمله رواندرمانی بین فردی (IPT) که برای درمان افسردگی و بهبود روابط به کار میرود.
اگر روابط بین فردی شما با مشکل همراه است، از خدمات روانشناس رشت استفاده کنید.
برای هماهنگی جلسات حضوری یا تلفنی، از صفحه تعیین وقت مشاوره اقدام کنید.
