رفتن به محتوای اصلی 
آبان ۳۰, ۱۳۹۶
افسردگی پس از زایمان
دوران پس از زایمان با تغییرات بزرگ جسمی و عاطفی همراه است. برخی مادران در این دوره دچار افسردگی پس از زایمان می‌شوند. در این مقاله علائم بالینی، دلایل، راه‌های پیشگیری و درمان آن را بررسی می‌کنیم.
اختلالات روانی پس از زایمان شامل غم‌دیدگی زایمان، سایکوز پس از زایمان و افسردگی پس از زایمان است. افسردگی پس از زایمان در ۱۵-۱۰ درصد زنان اتفاق می‌افتد. خستگی، تحریک‌پذیری و اضطراب بارزتر از خلق افسرده هستند، گاهی نیز نشانه‌های فوبیا (ترس بی‌مورد) دیده می‌شود.
علائم بالینی بیماری افسردگی پس از زایمان
احساس غمگینی ، ناامیدی و دلتنگی کاهش اشتها و کاهش وزن بی‌انرژی بودن؛ خستگی کندی در تکلم و تفکر بروز مکرر سردرد و سایر ناراحتیهای فیزیکی سردرگمی درباره توانایی بهبود زندگی فقدان پیوند عاطفی بین مادر و کودک ، که برای هر دو زیان‌آور است. افسردگی شدید که ممکن است با احساسات تهاجمی نسبت به کودک ، از دست دادن احساس عزت در ظاهر و منزل، بی‌اشتهایی یا غذا خوردن اجباری، دوری‌‌کردن از دیگران یا تمایلات خودکشی همراه باشد.
دلایل بروز بیماری افسردگی پس از زایمان
علت این اختلال انطباق روان‌شناختی لازم پس از تولد، کمبود خواب و مراقبت از نوازد می‌باشد. البته این احتمال هم وجود دارد که افسردگی پس از زایمان ناشی از تغییرات هورمونی باشد، که بر حالات روحی روانی فرد تأثیر گذارند. پذیرفتن مسؤولیت ۲۴ ساعته مراقبت از یک نوزاد شیرخوار تطابق عمده‌ای را از نظر روانی و شیوه زندگی در اکثر مادران می‌طلبد، حتی اگر نوزاد فرزند اول نباشد.
این استرس‌های فیزیکی و روانی معمولاً با استراحت ناکافی تا هنگام ثبات‌‌یافتن نیازهای معمول کودک همراه است. بنابراین خستگی و افسردگی در مادران غیرمعمول نیست. استرس، کمبود خواب، تغذیه نامطلوب، فقدان حمایت مادر از سوی همسر و سابقه اختلالات روانی قبلی در مادر از عوامل تشدید کننده بیماری می‌باشند.
پیشگیری از افسردگی پس از زایمان
مادران نباید از این که احساسات پیچیده‌ای در مورد مادر‌بودن خود دارند احساس گناه کنند. ایجاد تطابق و ایجاد پیوندی عاطفی طبیعی نیاز به درمان دارد.
در نظر‌گرفتن برنامه‌های مکرر خارج از منزل نظیر قدم‌‌زدن و دیدارهای کوتاه با دوستان و اقوام برای مادران مفید است. این برنامه‌ها به مادران کمک می‌کند تا دچار احساس انزوا از دیگران نشوند.
مادران باید کودک خود را در اتاق جداگانه‌ای بخوابانند. در این صورت مادران راحت‌تر استراحت خواهند کرد.
مادران می‌توانند برای کارهای روزانه نظیر خرید‌کردن و مراقبت از کودک در هنگام استراحت خود از خانواده یا دوستان کمک بگیرند.
مادر در صورت احساس افسردگی بهتر است احساسات خود را با همسر یا یک دوست که شنونده خوبی برای حرفهای اوست در میان بگذارد. صحبت کردن با سایر مادران امکان استفاده از همفکری و تجربه آنان را فراهم می‌کند. رواندرمانی یا مشاوره با متخصص مربوطه در صورت تداوم افسردگی توصیه می‌شود.
درمان افسردگی پس از زایمان
درمان شامل کمک به مادر در مراقبت از نوزاد، حمایتهای روانی فرد و مشاوره و تجویز داروهای ضد افسردگی می‌باشد.
افسردگی خفیف پس از زایمان با حمایت خانواده و دوستان معمولاً به سرعت برطرف می‌شود. اگر افسردگی شدید شود ممکن است مادر دیگر قادر به مراقبت از خود و کودک نباشد و بستری در بیمارستان ممکن است ضرورت یابد (به ندرت).
اگر افسردگی شدید شده و بستری در بیمارستان را ایجاد نماید، توصیه می‌شود که مادر در یک مرکز نزدیک منزل بستری شود تا رابطه نزدیک وی با کودک حفظ شود. حتی موارد شدید افسردگی با داروها، مشاوره با متخصص مربوطه و حمایت اطرافیان معمولاً قابل علاج است. داروهای ضد‌افسردگی اغلب هنگامی مؤثرند که ۴-۳ هفته مصرف شوند. اگر مادر به کودک خود شیر می‌دهد هرگونه داروی تجویزی از این بابت باید به دقت در نظر گرفته شود. البته معمولا در صورت استفاده از داروهای ضد افسردگی شیردهی به کودک باید قطع شود.
برای مطالعه بیشتر، فیلم علائم افسردگی بعد از زایمان، مقاله روان‌پریشی بعد از زایمان و مادران حساس و حامی را ببینید.
اگر افکار آسیب به خود یا نوزاد دارید، فوراً با پزشک، اورژانس (۱۱۵) یا خط مشاوره بهزیستی (۱۴۸۰) تماس بگیرید.
مقالات مرتبط
- فیلم کشفی جدید در مورد بیماری افسردگی
- افسردگی چیست؟ آیا می دانید افسرده هستید یا نه؟
- افسردگی متفاوت از غمگینی است
- افسردگی پنهان و سطوح افسردگی: از غمگینی ساده تا اختلال افسردگی
پرسش‌های متداول
چطور از افسردگی پس از زایمان پیشگیری کنیم؟ استراحت کافی، کمک گرفتن از همسر و خانواده، تغذیه سالم، ارتباط با دیگران و مراجعه زودهنگام به متخصص در صورت سابقه افسردگی.
دلایل افسردگی پس از زایمان چیست؟ تغییرات هورمونی، خستگی و کمخوابی، سابقه افسردگی، استرس، کمبود حمایت همسر و خانواده و مشکلات بارداری یا زایمان.
علائم افسردگی پس از زایمان چیست؟ غم و گریه مداوم، بیعلاقگی، احساس گناه، خستگی شدید، بیخوابی، اضطراب درباره نوزاد و کنارهگیری.
درمان افسردگی پس از زایمان چیست؟ رواندرمانی، دارودرمانی با نظر روانپزشک (بسیاری از داروها در شیردهی قابل مصرفاند) و حمایت خانواده.
اگر با علائم افسردگی پس از زایمان روبه‌رو هستید، صفحه درمان افسردگی در رشت را ببینید.
برای هماهنگی جلسات حضوری یا تلفنی، از صفحه تعیین وقت مشاوره اقدام کنید.
