... رفتن به محتوای اصلی

مرداد ۱۴, ۱۴۰۰

ویژگی‌های افراد پارانویید

شخصیت پارانوئید با بدبینی و بی‌اعتمادی فراگیر به دیگران شناخته می‌شود. فرد پارانوئید پیوسته فکر می‌کند دیگران قصد آسیب زدن، فریب یا تحقیر او را دارند. در این مقاله ویژگی‌های افراد پارانوئید، علت‌ها، تفاوت با اسکیزوفرنی و راه‌های درمان را بررسی می‌کنیم.

علائم ظاهری افراد پارانوئید

افراد شخصیت پارانویید از بدبینی رنج می‌برند. آن‌ها به دلیل عدم اعتمادبه‌نفس همیشه فکر می‌کنند دیگران از آن‌ها برترند؛ همین مسئله باعث می‌شود که فکر کنند شریک زندگی آن‌ها از ارتباط با او پشیمان شده است و دوست دارد با آن شخصی که در فلان جا دیده است رابطه برقرار کند. آن‌ها در هر جمعی خو د را درجه دوم می‌بینند و یا فکر می‌کنند دیگران به آن‌ها اهمیت نمی‌دهند؛ و در یک درگیری فلج‌کننده‌ای گیرکرده‌اند.

ویژگی‌های افراد پارانویید
ویژگی‌های افراد پارانویید

وقتی به همسرشان شک می‌ کنند که دیگر او را دوست ندارد و از این رابطه پشیمان است و یا فکر می‌کنند آن‌ها او را احمق فرض کرده‌اند و مخفیانه باهم رابطه دارند، دچار بی‌قراری و اضطراب خیلی زیادی می‌شوند که به دنبال آن فحاشی و کتک‌کاری است. آن‌ها با صدای بلند حرف‌های خیلی رکیک و زشتی می‌زنند و به موقعیت مکانی و زمانی که در آن هستند هیچ اهمیتی نمی‌دهند، برای آن‌ها اهمیت ندارد که ساعت ۱۱ شب است یا ۴ صبح.

برای شک کردن حتمان لازم نیست در کنار افراد دیگر باشند آن‌ها حتی در خلوت خود و یا وقتی با همسر خود تنها هستند هم شک می‌کنند. هر رفتاری می‌تواند از طرف آن‌ها بد برداشت شود و دچار این شبه شوند که همسرشان به آن‌ها اهمیت نمی‌دهد و دیگر او را دوست ندارد البته به دلیل پرخاشگری و رفتار تند و تیزی که دارند شریک زندگی خود را به سمتی می‌کشانند که دیگر او را دوست نداشته باشد و بخواهد این رابطه را تمام کنند، در این شرایط افراد بدبین می‌گویند (دیدی درست می‌گفتم تو از اول من را دوست نداشتی).

نگاه افراد پارانویید متمرکز است و خیره نگاه می‌کنند. مردمک چشمانشان کمتر حرکت می‌کنند، در واقع آنها مثل یک دوربین عکاسی در حال ضبط کردن تمام جزئیات هستند تا چیزی را از دست ندهند.آنها نسبت به محیط اطرافشان کاملاً هشیار هستند. همین هشیاری باعث می‌شود که فکر کنند بیشتر از بقیه متوجه امور هستند. غافل از اینکه وقتی جزئیات را ضبط می‌کنند، در ذهنشان با پردازش غلط به نتیجه غلط می‌رسند و باعث عذاب خود و دیگران می‌شوند.

شخصیت‌ مرد پارانویید

شخصیت‌ مرد پارانویید
شخصیت‌ مرد پارانویید

شخصیت‌های مرد پارانویید معمولاً دوست دارند با دخترهای کم سن سال ازدواج کنند؛ به‌قول‌معروف آفتاب‌مهتاب‌ندیده باشند و خودشان آن‌ها را بزرگ کنند و در دستان خودشان تربیت شوند. البته این به این معنی نیست که زنان، شخصیت پارانویید نیستند بلکه شخصیت پارانویید در هر دو جنس دیده می‌شود. معمولاً مردانی که همسرانشان دارای شخصیت پارانویید هستند، بدبینی همسرانشان را حسادت زنانه می‌دانند و متوجه نمی‌شوند که همسرشان مشکل بدبینی دارد وسعی می‌کنند ارتباطشان را با اعضای فامیل و دوستان قطع کنند تا دیگر با همسرشان مشکلی نداشته باشند غافل از اینکه مشکل همچنان ادامه دارد. این اختلال در هر دو جنس خانمان‌سوز است و هیچ تفاوتی در جنسیت وجود ندارد.

شخصیت‌های پارانویید در ابتدای ارتباط جذاب هستند چون مدام زنگ می‌زنند، می‌پرسند کجا هستی؟ کجا می‌روی؟ آنجایی که می‌روی چه افرادی هستند و معمولاً این رفتارها را نشانه علاقه و تعصب می‌دانند ولی به مرور متوجه می‌شوند که در چه زندانی اسیرشده‌اند.

ملاک‌های تشخیص اختلال شخصیت پارانوئید

بر اساس DSM-۵، این اختلال الگوی پایدار بی‌اعتمادی و سوءظن است که از اوایل بزرگسالی شروع می‌شود و با حداقل چهار مورد از موارد زیر مشخص می‌شود:

  • شک بی‌دلیل به اینکه دیگران از او سوءاستفاده می‌کنند یا فریبش می‌دهند
  • اشتغال ذهنی با تردید درباره وفاداری دوستان و همکاران
  • پرهیز از درد دل کردن از ترس اینکه اطلاعات علیه او استفاده شود
  • برداشت معانی تحقیرآمیز یا تهدیدآمیز از حرف‌ها و رفتارهای عادی
  • کینه‌توزی و نبخشیدن توهین‌ها
  • احساس اینکه به شخصیت یا آبرویش حمله می‌شود و واکنش سریع و خشمگین
  • شک مکرر و بی‌دلیل به وفاداری همسر

علت‌های شخصیت پارانوئید

  • تجربه‌های کودکی همراه با تحقیر، خشونت یا بی‌ثباتی
  • عوامل ژنتیکی؛ این اختلال در خانواده‌های افراد مبتلا به اسکیزوفرنی بیشتر دیده می‌شود
  • اعتمادبه‌نفس پایین و احساس حقارت
  • تجربه‌های مکرر طرد شدن یا فریب خوردن

تفاوت شخصیت پارانوئید با اسکیزوفرنی و اختلال هذیانی

در شخصیت پارانوئید، بدبینی شدید است اما فرد ارتباطش با واقعیت را از دست نمی‌دهد و توهم ندارد. در اختلال هذیانی، فرد باورهای نادرست و ثابتی (هذیان) دارد و در اسکیزوفرنی علاوه بر هذیان، توهم و آشفتگی فکر هم دیده می‌شود.

روش‌های درمان شخصیت پارانوئید

درمان دشوار اما ممکن است. مهم‌ترین گام، شکل‌گیری رابطه درمانی مبتنی بر اعتماد است. روان‌درمانی، به‌ویژه درمان شناختی‌رفتاری و طرحواره‌درمانی، به فرد کمک می‌کند افکار بدبینانه خود را بشناسد و با شواهد واقعی بسنجد. در صورت همراهی اضطراب یا افسردگی، روان‌پزشک ممکن است دارو تجویز کند.

برای آشنایی با جنبه‌های این الگو در روابط، مقاله‌های شخصیت بدبین و شکاک و آیا بدبینی درمان دارد؟ را بخوانید.

مقالات مرتبط

پرسش‌های متداول

شخصیت پارانوئید چیست؟ شخصیت پارانوئید الگوی پایدار بی‌اعتمادی و بدبینی به دیگران است که در آن فرد بدون دلیل کافی فکر می‌کند دیگران قصد آسیب، فریب یا تحقیر او را دارند.

ویژگی‌های افراد پارانوئید چیست؟ بدبینی، شک به وفاداری اطرافیان و همسر، پنهان‌کاری، کینه‌توزی، زودرنجی و برداشت منفی از حرف‌های عادی از ویژگی‌های اصلی است.

تفاوت پارانوئید با اسکیزوفرنی چیست؟ فرد پارانوئید بدبین است اما ارتباطش با واقعیت حفظ می‌شود و توهم ندارد، در حالی که در اسکیزوفرنی هذیان، توهم و آشفتگی فکر وجود دارد.

آیا شخصیت پارانوئید قابل درمان است؟ بله، به‌ویژه وقتی خود فرد مشکل را بپذیرد. روان‌درمانی مبتنی بر اعتماد، درمان شناختی‌رفتاری و طرحواره‌درمانی مؤثرترین روش‌ها هستند.

اگر شما یا نزدیکانتان با بدبینی شدید درگیر هستید، از خدمات روانشناس رشت یا زوج درمانی در رشت کمک بگیرید.

برای هماهنگی جلسات حضوری یا تلفنی، از صفحه تعیین وقت مشاوره اقدام کنید.



0 0 رای ها
امتیازدهی به مقاله
اشتراک در
اطلاع از

0 نظرات
قدیمی‌ترین
تازه‌ترین بیشترین رأی
0
افکار شما را دوست داریم، لطفا نظر دهید.x