رفتن به محتوای اصلی 
شهریور ۱۴, ۱۳۹۹
چرا بعضی کودکان به والدینشان دلبستهتر هستند؟
چرا بعضی کودکان به پدر یا مادرشان بیشتر دلبسته‌اند؟ آیا دلبستگی فقط به زمانی که با کودک میگذرانیم بستگی دارد؟ پژوهش‌ها نشان می‌دهند کیفیت تعامل و رفتار مناسب با کودک مهمتر از مقدار زمان است. در این مقاله عوامل مؤثر بر دلبستگی کودک به والدین را بررسی می‌کنیم.
هرچند کودک انسان ظاهراً تمایلی فطری برای دلبستگی به دیگری دارد، اینکه کودک به کدام یک از والدین دلبسته باشد و نیز شدت و کیفیت دلبستگی او تا حدود زیادی بستگی به رابطه فردی والدین با کودک و رفتار مناسب والدین با کودک دارد.
کودک فقط به سبب کارهایی که والدین برای ارضای نیازهایش به غذا، آب و گرما و آسودگی از درد می‌کنند به آن‌ها دلبستگی پیدا نمی‌کند. مدت‌زمانی که کودک با هر یک از والدینش می‌گذراند نیز تعیین‌کننده کیفیت رابطه کودک با والدینش نخواهد بود. به همین نحو دلبستگی کودکان به مادران شاغلشان به‌اندازه دلبستگی کودکانی است که مادرانشان کار نمی‌کنند؛ بنابراین کیفیت نگهداری از کودک تعیین کننده تر از کمیت آن است.
پیشنهاد می کنم نقش مادر در انواع دلبستگی کودک نقش مادر در انواع دلبستگی کودک را مطالعه کنید.
برای ایجاد دلبستگی در کودک کدام کیفیات و کنش‌های متقابل اجتماعی بین والدین و کودک بیشتر اهمیت دارد؟
یکی از ابعاد اولیه آن عبارت است حساس و پاسخگو بودن در برابر حالات کودک، خواه گریه باشد، خواه لبخند یا حرف زدن. والدین کودکانی که به‌شدت دلبسته هستند به‌طورکلی به کارهای کودکان خود واکنش مثبت و سریع نشان می‌دهند و بین آنان مراودات لذت‌بخشی انجام می‌شود که با خلق‌وخو و توانایی‌های شناختی کودک تناسب دارد.
جنبه مهم حساسیت و پاسخگو بودن عبارت است از توانایی هماهنگ شدن با رفتار و حرکات کودک (اینسورت و دیگران ۱۹۸۷).
دومین مشخصه، والدینی که ایجاد دلبستگی شدید در کودکان می‌کنند، حامی و ملایم بودن است. والدین کودکانی که به‌شدت دلبسته هستند به هنگام راهنمایی کودک با لحنی آرام با آنان حرف می‌زنند و در موقع مناسب رفتار کودک را با حرف‌های مطلوب تحسین می‌کنند.
عوامل مؤثر بر دلبستگی کودک به والدین
- پاسخگویی: سرعت و دقت پاسخ به نیازها و نشانه‌های کودک
- بازی و تعامل شاد: والدی که با کودک بازی می‌کند و می‌خندد، جذاب‌تر است
- لحن آرام و مهربان: به‌ویژه هنگام راهنمایی و محدود کردن کودک
- ثبات و قابل پیشبینی بودن: رفتار ثابت به کودک احساس امنیت می‌دهد
- تماس جسمی و آغوش: نقش مهمی در احساس نزدیکی دارد
- خلق‌وخوی کودک: برخی کودکان به‌طور طبیعی با یکی از والدین هماهنگی بیشتری دارند
اگر کودک به یکی از والدین دلبستهتر است چه کنیم؟
ترجیح دادن یکی از والدین در دوره‌هایی از کودکی کاملاً طبیعی است و اغلب موقتی است. والدی که کمتر انتخاب می‌شود، بهتر است دلخور نشود و با زمان اختصاصی، بازی مشترک و پاسخگویی گرم، رابطه را تقویت کند. اجبار کودک به نزدیکی معمولاً نتیجه عکس دارد.
برای مطالعه بیشتر، مقاله‌های انواع دلبستگی در کودکان، مادران حساس و حامی و اهمیت رابطه گرم بین مادر و کودک را بخوانید. اگر از تنبیه در تربیت استفاده می‌کنید، مقاله ویژگی‌های والدین تنبیه‌گر را هم ببینید.
دلبستگی به پدر
سال‌ها تصور می‌شد دلبستگی اصلی کودک فقط با مادر شکل می‌گیرد. اما پژوهش‌های جدید نشان می‌دهند کودکان می‌توانند با پدر هم دلبستگی ایمن و عمیق داشته باشند. پدرانی که در مراقبت روزانه، بازی و پاسخ به نیازهای کودک فعال‌اند، نقش مهمی در رشد عاطفی، اجتماعی و حتی تحصیلی کودک دارند. بازی‌های پرانرژی و چالش‌برانگیز پدران به کودک کمک می‌کند جسارت و کنترل هیجان را یاد بگیرد.
دلبستگی در خانواده‌های پرمشغله
در خانواده‌هایی که هر دو والد شاغل هستند، کیفیت زمان مشترک اهمیت بیشتری پیدا می‌کند. چند پیشنهاد:
- زمان‌های مشخص و بدون گوشی برای بازی با کودک داشته باشید
- روال خواب را فرصتی برای قصه‌گویی و صحبت کنید
- در آخر هفته فعالیت مشترک خانوادگی داشته باشید
- وقتی با کودک هستید، واقعاً حاضر باشید؛ به حرف‌هایش گوش دهید و نگاهش کنید
- مراقب جایگزین ثابت و مهربان انتخاب کنید
آیا دلبستگی بیش از حد مضر است؟
دلبستگی ایمن هیچ‌وقت «بیش از حد» نیست. آنچه مضر است، حمایت افراطی و کنترل زیاد است که مانع استقلال کودک می‌شود. کودکی که دلبستگی ایمن دارد، دقیقاً به همین دلیل جرأت کاوش و استقلال پیدا می‌کند؛ چون می‌داند پایگاه امنی برای برگشتن دارد.
مقالات مرتبط
- اهمیت احساس امنیت در کودکان
- استقلال در کودکان ۱ تا ۳ ساله
- پیش‌نیازهای رشد کودکان
- مشاهده فیلم با کودکان وابسته چه کنیم !؟
پرسش‌های متداول
چرا بعضی کودکان به والدینشان دلبستهتر هستند؟ چون آن والد به نیازهای کودک پاسخگوتر است، با او بیشتر بازی و تعامل شاد دارد، با لحنی آرام صحبت می‌کند و رفتارش ثابت و قابل پیشبینی است.
آیا دلبستگی به مدت زمان بودن با کودک بستگی دارد؟ نه فقط. کیفیت تعامل و پاسخگویی به نیازهای کودک مهمتر از مقدار زمانی است که با او میگذرانیم.
رفتار مناسب با کودک برای ایجاد دلبستگی چیست؟ پاسخ بهموقع به نیازها، بازی و خنده، لحن آرام هنگام راهنمایی، تماس جسمی و آغوش و رفتار ثابت و قابل پیشبینی.
اگر کودک یکی از والدین را ترجیح دهد طبیعی است؟ بله. این ترجیح اغلب موقتی و طبیعی است. والد دیگر میتواند با زمان اختصاصی و تعامل گرم رابطه را تقویت کند.
اگر در ارتباط با فرزندتان به راهنمایی نیاز دارید، صفحه مشاوره کودک و نوجوان در رشت را ببینید.
برای هماهنگی جلسات حضوری یا تلفنی، از صفحه تعیین وقت مشاوره اقدام کنید.
